ارزیابی DDI آزمایشگاهی در ICH M12: پیشبینی خطر بالینی DDI

مرور کنید
ارزیابی تداخل دارو-دارو (DDI) در شرایط آزمایشگاهی به شناسایی تداخلات بالقوه در اوایل توسعه دارو با ارزیابی متابولیسم، ناقل و متابولیتها کمک میکند. طبق دستورالعمل ICH M12، این ارزیابیها به تعیین خطر بالینی DDI و اینکه آیا ارزیابی بیشتر از طریق مدلسازی یا مطالعات بالینی DDI مورد نیاز است، کمک میکند. نتایج همچنین می تواند از طراحی کارآزمایی بالینی، تصمیم گیری نظارتی و استفاده ایمن تر از دارو پشتیبانی کند.
مقدمه
مطالعات غیر بالینی (در شرایط آزمایشگاهی) تداخل دارو با دارو (DDI) برای ارزیابی خطر DDI برای درمانها در مراحل اولیه، قبل از آزمایش بالینی (in vivo) انجام میشود. سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) ارزیابی آنزیم ها و ناقلان کلیدی را در مطالعات غیر بالینی توصیه می کند. نتایج مطالعه غیر بالینی نشان می دهد که آیا داروی مورد بررسی باید بر اساس دستورالعمل های ICH بیشتر ارزیابی شود یا خیر. ICH M12، دستورالعمل هماهنگ برای مطالعات DDI، توصیه هایی را برای تفسیر داده های DDI با واسطه آنزیم و انتقال دهنده، با تمرکز اولیه بر داروهای مولکول کوچک ارائه می دهد. تفسیر دقیق دادههای غیر بالینی DDI برای شناسایی تعاملات بالقوه مرتبط بالینی، راهنمایی گامهای بعدی در ارزیابی خطر DDI و در نهایت کمک به انتخاب رژیمهای دوز بهینه برای بیماران ضروری است.
راهنمای ICH M12 و ریشه های آن
اگرچه دستورالعملهای منطقهای برای تحقیقات DDI برای سالها وجود داشته است، تناقضات بین این دستورالعملها تضمین طراحی، انجام و تفسیر یکسان مطالعات DDI را دشوار میکند. برای رفع این مشکل، در سال 2018 FDA به همراه سایر آژانس های نظارتی، تلاش هایی را برای هماهنگ کردن مجموعه ای از توصیه ها در مورد ارزیابی های DDI آغاز کردند. پس از مراحل مختلف، از جمله انتشار عمومی و اصلاحات بعدی، راهنمای ICH M12 در آگوست 2024 در ایالات متحده اجرا شد. ICH M12 بر DDI با واسطه آنزیم ها و ناقلان متابولیک متمرکز است و محدود به تعاملات فارماکوکینتیک (PK) است. ارزیابیهای DDI آزمایشگاهی در کتابچه راهنمای کاربر در سه بخش اصلی توضیح داده شده است: با واسطه متابولیسم، با واسطه انتقال دهنده و واسطه متابولیت. هر بخش شامل شرحی از انواع DDI به همراه روشهای کمی است، در صورت لزوم، برای ارزیابی پتانسیل یک دارو برای خطر بالینی DDI.
ملزومات تحقیق In Vitro DDI
اصطلاحات مهم DDI عبارتند از “هدف” که دارویی است که عملکرد آن توسط داروی دیگری (اغلب “سوبسترا” نامیده میشود) اصلاح میشود، و “رسوب کننده” که دارویی است که باعث تغییر در داروی دیگر میشود. رسوبدهندهها میتوانند بهعنوان بازدارنده (بلاک فعالیت آنزیم/ناقلکننده) یا القاکننده (افزایش بیان آنزیم/ناقلکننده) داروهای مصرفشده همزمان عمل کنند. توسعهدهندگان دارو میتوانند از روشهای آزمایشگاهی مخصوص آنزیم یا حملکننده برای غربالگری DDIهای ناشی از مهار یا القاء استفاده کنند. آنزیم های متابولیزه کننده دارو، به عنوان مثال، سیتوکروم P450s (CYPs)، مسئول تبدیل زیستی هستند، مانند تبدیل داروها به متابولیت ها، که همچنین می تواند به DDI کمک کند. انتقال دهنده ها در سراسر بدن قرار دارند و جذب و خروج داروها و مولکول های درون زا را در غشای سلولی تنظیم می کنند. DDI های شامل این آنزیم ها یا ناقل ها می توانند تأثیر بالینی قابل توجهی بر عملکرد دارو داشته باشند. به عنوان مثال:
- اگر دارویی آنزیم CYP3A4 را مهار کند و بیمار داروی همزمانی را که سوبسترای CYP3A4 است مصرف کند، افزایش مواجهه سیستمیک با داروی سوبسترا ممکن است منجر به مسمومیت شود.
- اگر دارویی سوبسترای آنزیم CYP1A2 باشد و بیمار داروی همزمانی را مصرف کند که القاءکننده CYP1A2 است، ممکن است بیمار سطوح زیردرمانی از سوبسترای CYP1A2 را تجربه کند، به این معنی که دارو ممکن است اثربخشی کمتری داشته باشد.
- اگر دارویی باعث القای P-گلیکوپروتئین (P-gp)، یک سد خونی-مغزی (BBB) انتقال جریان خروجی شود و بیمار همزمان داروی CNS را که سوبسترای P-gp است مصرف کند، ممکن است سطوح زیر درمانی داروی CNS ایجاد شود. بنابراین، یک داروی CNS ممکن است اثربخشی کمتری داشته باشد زیرا نمی تواند به اندازه کافی به مکان های هدف خود در مغز برسد.
جدول 1 آنزیم ها و ناقلین دخیل در متابولیسم و توزیع دارو را خلاصه می کند.
جدول 1. خلاصه ای از آنزیم ها و انتقال دهنده های مرتبط با ارزیابی خطر DDI
| دسته بندی | آنزیم ها و ناقلان مرتبط |
|---|---|
| آنزیم های CYP | CYP1A2، CYP2B6، CYP2C8، CYP2C9، CTP2C19، CYP2D6 و CYP3A (CYP3A4 و CYP3A5) |
| آنزیم های UGT | UGT1A1، UGT1A3، UGT1A4، UGT1A6، UGT1A9، UGT2B6، UGT2B7، UGT2B10، UGT2B15 و UGT2B17 |
| سایر آنزیم ها | ADH، ALDH، AO، CES، FMO، NAT، SULT، XO و MAO |
| انتقال دهنده های جریان کبدی | BCRP، BSEP، P-gp |
| انتقال دهنده های جذب کبدی | OATP1B1، OATP1B3، OCT1 |
| انتقال دهنده های جریان کلیه | MATE1، MATE2-K، P-gp |
| انتقال دهنده های جذب کلیوی | OAT1، OAT3، OCT2 |
| انتقال دهنده های خروجی دستگاه گوارش | BCRP، MRP2، P-gp |
| انتقال دهنده های جریان مغزی | BCRP، P-gp |
ADH = الکل دهیدروژناز، ALDH = آلدهید دهیدروژناز، AO = آلدهید اکسیداز، BCRP = پروتئین مقاوم در برابر سرطان پستان، BSEP = پمپ صادرات نمک صفراوی، CES = کربوکسیل استراز، CYP = سیتوکروم P450، GI = دستگاه گوارش، FMO = مونواکسیژناز، مونواکسیدیناز، مونواکسیدیناز، مونواکسیژناز MATE = پروتئین اکستروژن چند دارو و سم، MRP2 = پروتئین مرتبط با مقاومت چند دارویی 2، NAT = N-استیل ترانسفراز، OATP = پلی پپتید انتقال دهنده آنیون آلی، OAT = ناقل آنیون آلی، OCT = ناقل کاتیون آلی، P-gp = P-گلیکوپروتئین، SULT = UTransfera سول، SULT=G. دی فسفات-گلوکورونوزیل ترانسفراز و XO = گزانتین اکسیداز.
مسیرهای متابولیک
داروها مراحل مختلفی از متابولیسم را طی می کنند که به آنها متابولیسم فاز 1 و فاز 2 می گویند. متابولیسم فاز 1 شامل واکنش های اکسیداسیون و کاهش است که عمدتاً توسط آنزیم های CYP انجام می شود. متابولیسم فاز 1 همچنین شامل آنزیم هایی غیر از CYP مانند الکل دهیدروژناز (ADH)، آلدهید دهیدروژناز (ALDH) و مونوآمین اکسیداز (MAO) می شود. در متابولیسم فاز 2، آنزیم هایی مانند UDP-glucuronosyltransferase (UGT) مسئول واکنش های کونژوگه با داروها یا متابولیت های فاز 1 هستند. آزمایش های شناسایی مسیر متابولیک برای شناسایی تعداد و ساختار متابولیت های تشکیل شده توسط دارو استفاده می شود. این مطالعات در مراحل اولیه توسعه انجام می شوند زیرا نیاز به و طراحی مطالعات فنوتیپ پاسخ را نشان می دهند.
فنوتیپ واکنش
مطالعات فنوتیپ پاسخ شناسایی و کمیت آنزیم های متابولیزه کننده دارو را مسئول متابولیسم دارو می کند و سهم هر آنزیم را در حذف کلی ارزیابی می کند. هنگامی که یک آنزیم مسئول بیش از 25٪ از کل حذف دارو باشد، برای ارزیابی پتانسیل DDI های مرتبط بالینی به توصیف بالینی بیشتری نیاز است. با شناسایی مسیرهای متابولیک درگیر در متابولیسم، و همچنین تعیین اینکه کدام آنزیمها مسئول متابولیسم هستند، توسعهدهندگان دارو میتوانند بهتر بفهمند که دارو در بدن چگونه پردازش میشود و زمینه را برای تعیین اینکه چه مطالعات DDI اضافی مورد نیاز است، فراهم کنند.
سیستم های تست
سیستمهای آزمایشی مورد استفاده برای مطالعات DDI in vitro، از جمله مطالعات مسیرهای متابولیک و پاسخهای فنوتیپی، معمولاً شامل سلولهای کبدی انسان (سلولهای کبد) و میکروزومهای کبد انسان (HLM) میشوند. سلولهای کبدی به این دلیل استفاده میشوند که شامل مجموعه کامل آنزیمهای فاز 1 و فاز 2 متابولیسم دارو هستند. برای مطالعات فنوتیپ و مهار، توصیه می شود از سلول های کبدی جمع آوری شده از 5 تا 10 اهدا کننده استفاده شود، در حالی که مطالعات القایی باید به طور کلی با استفاده از سلول های کبدی از حداقل 3 اهدا کننده جداگانه انجام شود. در مقابل، HLM ها مجموعه ای از قطعات شبکه آندوپلاسمی هستند که از سلول های کبدی مشتق شده اند. شبکه آندوپلاسمی حاوی بسیاری از آنزیم های متابولیزه کننده دارو (به عنوان مثال، CYPs و UGTs) است که HLM را به سیستم آزمایشی مفید دیگری تبدیل می کند. هنگام استفاده از HLM ها برای آزمایش DDI آزمایشگاهی، دستورالعمل توصیه می کند HLM ها را از حداقل 10 اهدا کننده جمع آوری کنید. استخر بزرگتر به گرفتن نمایش بهتری از بیان آنزیم متابولیزه کننده برای یک جمعیت در مقایسه با یک فرد برای سلولهای کبدی و HLM کمک می کند. سیستمهای دیگری که میتوانند مورد استفاده قرار گیرند عبارتند از کسر S9 کبد (یک مایع رویی همگن کبد حاوی آنزیمهای میکروزومی و سیتوزولی) و سیستمهای نوترکیب که معمولاً یک آنزیم را بیان میکنند (مانند آنزیم CYP یا UGT انسانی).
فعل و انفعالات با واسطه متابولیسم
بررسی توسط Zanger و Schwab گزارش داد که خانواده آنزیمهای CYP مسئول تبدیل زیستی 70 تا 80 درصد از تمام داروهای بالینی هستند که نیاز به ارزیابی کامل DDIهای بالقوه با واسطه CYP دارد. مروری توسط Blondet و همکارانش گزارش کرد که UGT ها اکثریت متابولیسم فاز 2 را تشکیل می دهند و تقریباً 40٪ از ترکیب داروها در فاز 2 را تشکیل می دهند. با این حال، در مقایسه با CYP ها، میزان DDI های با واسطه مهار UGT محدود است و روش های آزمایشگاهی برای ارزیابی القای UGT به خوبی تثبیت نشده اند. بنابراین، ارزیابی خطر DDI شامل آنزیمهای UGT (و همچنین سایر آنزیمهای غیر CYP) ممکن است برای برخی از داروهای تحقیقاتی ضروری نباشد.
مهار با واسطه متابولیسم
برای تعیین اینکه آیا یک داروی آزمایشی به عنوان عاملی برای مهار CYP یا UGT عمل می کند، توسعه دهندگان دارو باید پتانسیل مهار برگشت پذیر (RI) یا مهار وابسته به زمان (TDI) را در آنزیم های اصلی CYP ارزیابی کنند (جدول 1). RI کاهش وابسته به غلظت در فعالیت آنزیم است. هنگامی که سطح دارو کاهش می یابد، فعالیت آنزیم می تواند به طور کامل بهبود یابد. TDI مهار غیرقابل برگشت آنزیم است و بازیابی با سنتز آنزیم جدید تعیین می شود. ارزیابی مهار UGT زمانی ضروری است که گلوکورونیداسیون مستقیم اکثریت حذف داروی مورد مطالعه را به خود اختصاص دهد. اگر گلوکورونیداسیون راه اصلی حذف نباشد، سنجش مهار در شرایط آزمایشگاهی برای مهار UGT لازم نیست.
القایی با واسطه متابولیسم
برای تعیین اینکه آیا داروی مورد مطالعه آنزیمهای CYP را القا میکند، القاء در سلولهای کبدی انسان با کمیسازی تغییر برابری mRNA برای CYP3A4، CYP2B6، و CYP1A2 ارزیابی شد. افزایش mRNA CYP ممکن است نیاز به ارزیابی بیشتر پتانسیل القایی را نشان دهد. در فعل و انفعالات القایی، دارو به گیرنده های پروتئینی مانند گیرنده پرگنان X (PXR)، گیرنده سازنده آندروستان (CAR) و گیرنده هیدروکربنی آریل (AhR) متصل می شود و باعث افزایش تولید mRNA برای چندین آنزیم می شود: به ترتیب CYP3A4، CYP2B6 و CYP1A2. داروهایی که PXR و CAR را فعال میکنند نیز احتمالاً UGT را القا میکنند. با این حال، این دستورالعمل رویکردهای مشخصی برای ارزیابی القای UGT ندارد.
فعل و انفعالات واسطه حمل و نقل
یک داروی تحقیقاتی که یک انتقال دهنده را مهار یا القا می کند ممکن است جذب، توزیع و حذف داروهای همزمان را تغییر دهد و به طور بالقوه باعث سمیت یا کاهش اثربخشی شود. اینکه کدام اثر رخ می دهد بستگی به این دارد که کدام ناقل تحت تأثیر قرار گرفته و در کجا قرار دارد (مثلاً در روده، کبد، کلیه یا مغز). داروها همچنین اغلب برای رسیدن به هدف مورد نظر در غلظت های درمانی به ناقلین بستگی دارند. اگر دارو بستر یک یا چند ناقل باشد، این ناقلها میتوانند بهطور قابلتوجهی بر پروفایل PK از جمله فراهمی زیستی و حذف تأثیر بگذارند. داروهای تحقیقاتی خوراکی که با دفع صفراوی یا ترشح فعال کلیوی دفع می شوند، باید تحت آزمایش سوبسترای آزمایشگاهی برای انتقال دهنده های P-gp و/یا BCRP قرار گیرند. طبق دستورالعمل ICH M12، آزمایش سوبسترای OATP1B1/OATP1B3 باید در نظر گرفته شود زمانی که کلیرانس کبدی یا دفع صفراوی به 25% از کل دفع می رسد یا زمانی که کبد هدف دارویی دارو است. به طور مشابه، ارزیابی سوبسترای OAT1/OAT3 زمانی باید در نظر گرفته شود که ترشح فعال کلیه بیش از 25 درصد کلیرانس سیستمیک باشد.
مهار حمل و نقل
دستورالعمل ICH M12 انجام ارزیابیهایی را برای تعیین اینکه آیا داروی مورد مطالعه مهارکننده هر یک از 9 ناقل کلیدی زیر است توصیه میکند: P-gp، BCRP، OATP1B1، OATP1B3، OAT1، OAT3، OCT2، MATE1، و MATE2-K. این راهنما همچنین ارزیابی سایر حاملها مانند BSEP و MRP2 را در صورت لزوم توصیه میکند. P-gp از اهمیت ویژه ای برخوردار است زیرا این ناقل خروج دارو از سلول های واقع در مکان های مختلف بدن از جمله روده کوچک، سد خونی مغزی، سلول های کبدی و لوله های پروگزیمال کلیه را واسطه می کند. در یک بررسی سیستماتیک توسط Yu و Ragueneau-Majlessi از دادههای مهار کننده انتقالدهنده آزمایشگاهی از برنامههای دارویی جدید (NDAs) ارائهشده در سال 2018، 29 دارو از 42 (69٪) داروی تایید شده حداقل یک ناقل را مهار کردند که بیشترین تعداد داروها مهارکنندههای P-gp بودند.
القای ترانسپورتر
ICH M12 چارچوب مشخصی را برای ارزیابی آزمایشگاهی القای انتقال دهنده ارائه نمی دهد. با این حال، از آنجا که P-gp با CYP3A تنظیم می شود (به این معنی که فعال سازی PXR و/یا CAR بیان هر دو P-gp و CYP3A را افزایش می دهد)، دستورالعمل بیان می کند که اگر یک داروی مورد بررسی AUC یک بستر حساس CYP3A را تا 50٪ یا بیشتر کاهش دهد، ممکن است یک کارآزمایی بالینی ضروری باشد. برای تعیین اینکه آیا یک کارآزمایی بالینی ضروری است، توسعه دهندگان دارو باید جزئیات خاص این تداخل را در نظر بگیرند، از جمله احتمال استفاده همزمان از داروی مورد مطالعه با سوبستراهای P-gp، اهمیت بالینی کاهش AUC مشاهده شده، و دخالت انتقال دهنده های اضافی. القای انتقال دهنده را می توان در داخل بدن در طول مطالعات کوکتل نیز بررسی کرد. در سنجش کوکتل، مهار و القاء به طور همزمان ارزیابی می شوند. محققان سوبستراهای شناخته شده انتقال دهنده ها و آنزیم های CYP را انتخاب کرده و آنها را به همراه داروی مورد مطالعه برای اندازه گیری غلظت پلاسمایی بسترها با و بدون داروی مورد مطالعه به شرکت کنندگان تجویز می کنند.
فعل و انفعالات متابولیت واسطه
پتانسیل DDI متابولیت هایی با قرار گرفتن در معرض پلاسما یا فعالیت فارماکولوژیک قابل توجه باید به همان روشی که داروی اصلی است ارزیابی شود، اما این ارزیابی معمولاً می تواند بعداً در زمان توسعه و زمانی که بیشتر در مورد مواجهه و فعالیت متابولیت شناخته شود، ارزیابی شود. اگر دادهها نشان میدهند که تغییرات در مواجهه با متابولیتها ممکن است بر اثربخشی یا ایمنی بالینی تأثیر بگذارد، خطر DDI ناشی از تغییر شکلگیری یا حذف آن متابولیت باید با استفاده از فنوتیپسازی آزمایشگاهی مشخص شود.
زمانی که AUC کل متابولیت ≥25% از AUC داروی اصلی است و ≥10% از مواد مرتبط با دارو در گردش را نشان میدهد، آزمایشهای بازداری آزمایشگاهی با آنزیم CYP و پانل ناقل مربوطه برای ارزیابی مهار متابولیک توصیه میشود. برای ارزیابی القای متابولیک، زمانی که دارو پیش دارو باشد یا متابولیت خارج کبدی تشکیل شود، سنجش های مبتنی بر mRNA توصیه می شود. در این موارد، همان نسبت AUC ≥25% و آستانه های ≥10% اعمال می شود. بر اساس ارزیابیهای متابولیت آزمایشگاهی، تعیین اینکه آیا مطالعات DDI اضافی انجام شود از همان رویکردی که برای داروی اصلی استفاده میشود، پیروی میکند.
ICH M12 خلاصه راهنمایی
بر اساس داده های آزمایشگاهی موجود و اطلاعات بالینی، به عنوان Cحداکثردستورالعمل های ICH M12 شامل توصیه هایی در مورد چگونگی ارزیابی انواع مختلف DDI برای تعیین اینکه آیا یک داروی مورد بررسی آستانه خاصی برای خطر DDI بالینی را برآورده می کند یا خیر. برای هر دسته DDI، جدول 2 خلاصه ای از توصیه های ICH M12 را برای تعیین اینکه آیا ارزیابی های DDI اضافی باید انجام شود ارائه می دهد. جزئیات بیشتر در مورد اجزای هر محاسبه در دفترچه راهنما موجود است.
جدول 2: خلاصه توصیه های ICH M12 بر اساس نوع DDI
| نوع DDI | توصیه ICH M12 مربوطه |
|---|---|
| مهار CYP | • خطر مهار آنزیم برگشت پذیر را می توان حذف کرد اگر: Cmax,u/Ki,u • برای داروهای خوراکی که مهارکنندههای CYP3A هستند، خطر مهار CYP3A رودهای را میتوان حذف کرد اگر: (دوز/0.25 L)/Ki,u • خطر مهار آنزیم وابسته به زمان را می توان حذف کرد اگر: (کوبس + kdeg) / kdeg |
| مهار UGT | • خطر مهار آنزیم برگشت پذیر را می توان حذف کرد اگر: Cmax,u/Ki,u • خطر مهار آنزیم وابسته به زمان را می توان حذف کرد اگر: (کوبس + kdeg) / kdeg |
| القای CYP | پتانسیل القای درون تنی را نمی توان رد کرد و اگر حداقل یک اهداکننده هر دو معیار زیر را داشته باشد، ارزیابی بیشتر پتانسیل القایی مورد نیاز است:
• بیان mRNA آنزیم CYP را به روشی وابسته به غلظت افزایش می دهد. و اگر روش زیربنایی تا کردن mRNA پتانسیل القایی را نشان دهد، ارزیابی میتواند با استفاده از رویکردهای کمی بیشتر ادامه یابد (مثلاً مدل جنبشی زیربنایی، روشهای همبستگی). |
| مهار P-gp، BCRP، MRP2 | • خطر مهار را می توان برای داروهای خوراکی حذف کرد اگر: (دوز/250 میلی لیتر)/IC50,u • برای داروها و متابولیت هایی که پس از جذب ایجاد می شوند و P-gp یا BCRP را مهار می کنند: Cmax,u/IC50,u |
| مهار OATP1B1، OATP1B3 و OCT1 | • خطر مهار را می توان حذف کرد اگر: Cmax، ورودی، u/IC50، u |
| مهار OAT1، OAT3، OCT2، MATE1، MATE2-K، BSEP | • خطر مهار OAT1، OAT3 و OCT2 را می توان رد کرد اگر: Cmax,u/IC50,u • خطر مهار MATE1، MATE2-K و BSEP را می توان حذف کرد اگر: Cmax,u/IC50,u |
| بررسی دارو به عنوان بستر انتقال دهنده های دو طرفه (P-gp، BCRP، MRP2، MATE1، MATE2-K و BSEP) | اگر انتقال جهتی قابل توجهی از داروی آزمایشی در سلول های بیان کننده انتقال دهنده نسبت به سلول های ترانسفکت شده یا والدین وجود داشته باشد و نسبت خروجی را بتوان بیش از 50 درصد توسط یک بازدارنده حمل و نقل شناخته شده مهار کرد، داروی مورد آزمایش را می توان به عنوان زیر حالت انتقال دهنده آزمایش در نظر گرفت. • ضریب نشت خالص ≥ 2 |
| بررسی دارو به عنوان بستر انتقال دهنده های جذب (OAT1، OAT3، OCT1، OCT2، OATP1B1، OATP1B3) | اگر جذب قابل توجهی از داروی آزمایشی در سلولهای بیانشده توسط انتقالدهنده نسبت به سلولهای ترانسفکتشده با وسیله نقلیه کنترل وجود داشته باشد، و سلولهای بیانشده توسط انتقالدهنده جذب را بتوان بیش از 50 درصد توسط یک مهارکننده ناقل شناختهشده مهار کرد، داروی آزمایشی را میتوان بهعنوان زیر حالت انتقالدهنده آزمایش در نظر گرفت. • تست جذب دارو ≥ 2 برابر گروه شاهد |
نتایج ارزیابیهای DDI آزمایشگاهی به تعیین اینکه آیا ارزیابی بیشتر از طریق مدلسازی یا مطالعات بالینی DDI برای توصیف تأثیر بالینی بالقوه مورد نیاز است یا خیر، کمک میکند.
مدلسازی فارماکوکینتیک مبتنی بر فیزیولوژیک (PBPK) برای DDIs
مدلسازی PBPK ابزاری مؤثر برای کمک به اطلاعرسانی به توسعهدهندگان دارو در مورد پتانسیل DDIهای مربوط به داروی مورد مطالعه، با استفاده از دادههای in vitro و in vivo برای پشتیبانی از مدل است. نتایج حاصل از مدلهای PBPK میتواند از تصمیمگیری نظارتی پشتیبانی کند و ممکن است نیاز به مطالعات بالینی DDI را کاهش دهد.
برای DDI های با واسطه CYP، مدل سازی PBPK می تواند برای اطلاع رسانی به طراحی مطالعه بالینی DDI، توضیح مشاهدات PK، پشتیبانی از عدم وجود پتانسیل DDI بالینی، و پیش بینی اثرات DDI در رژیم های دوز مختلف استفاده شود. برای DDI های با واسطه انتقال دهنده، مدل های PBPK را می توان برای حمایت از طراحی مطالعه اولیه برای مطالعات DDI بالینی زمانی که DDI با آزمایش آزمایشگاهی نشان داده می شود، استفاده کرد. علاوه بر این، مدلهای PBPK را میتوان برای حمایت از مشاهدات PK هنگامی که داروی مورد مطالعه در معرض DDIهای واسطهای انتقالدهنده است (مثلاً تغییرات PK به دلیل پلیمورفیسمهای ژنتیکی در انتقالدهندهها) استفاده کرد.
مطالعات DDI بالینی
نتایج مطالعات آزمایشگاهی DDI و مدلسازی PBPK میتواند به تعیین اینکه آیا مطالعات بالینی DDI مورد نیاز است یا خیر کمک میکند. مطالعات بالینی DDI، که معمولاً در فاز 1 توسعه دارو انجام میشود، شامل ارزیابی پتانسیل DDI داروهای مورد بررسی در انسان با استفاده از مهارکنندهها/القاکنندههای شناخته شده یا بسترهای آنزیمها یا ناقلها است. نتایج مطالعات بالینی DDI اغلب توصیههای برچسبگذاری را ارائه میکند، و مشخص میکند که چه زمانی باید از برخی داروها یا دستههایی از داروهایی که ممکن است با داروی مورد مطالعه تداخل داشته باشند، اجتناب شود، یا به این دلیل که داروهای دیگر ممکن است بر قرار گرفتن در معرض داروی مورد مطالعه تأثیر بگذارند، یا به این دلیل که داروی مورد مطالعه ممکن است بر قرار گرفتن در معرض داروهای دیگر تأثیر بگذارد. دانش بهدستآمده از فاز 1 ارزیابیهای DDI نیز طراحی کارآزماییهای بعدی را با نشان دادن اینکه آیا مصرف داروهای همزمان خاص در شرکتکنندگان در کارآزمایی مجاز یا ممنوع است، شکل میدهد. در حالت ایدهآل، اهمیت بالینی DDIهای بالقوه به دلایل ایمنی بیمار و جلوگیری از محدودیتهای دارویی غیرضروری در کارآزماییهای بالینی باید در مراحل اولیه توسعه و عملی تعیین شود.
نتیجه گیری
تفسیر دقیق نتایج مطالعه DDI in vitro برای تعیین اینکه آیا مطالعات DDI بیشتری مورد نیاز است، چه از طریق مدلسازی PBPK یا آزمایشهای بالینی، مورد نیاز است. دستورالعمل های ICH M12 یک چارچوب هماهنگ برای ارزیابی DDI های بالقوه با واسطه متابولیسم، واسطه انتقال دهنده و واسطه متابولیت فراهم می کند. توصیف خطر جامع DDI به طراحی کارآزمایی بالینی و برچسبگذاری نهایی دارو اطلاع میدهد و به داروها اجازه میدهد تا به روشی استفاده شوند که ایمنی بیمار را حفظ کند. آلوسنت مشخصات تخصصی دادههای DDI غیر بالینی را برای ارزیابی پتانسیل DDI بالینی، همراه با رویکردهای استراتژیک برای اطمینان از پیشرفت ایمن و کارآمد داروی مورد بررسی از طریق توسعه ارائه میکند.
سوالات متداول
ارزیابی تداخل دارو-دارو (DDI) تعیین میکند که آیا استفاده از دو یا چند دارو با هم میتواند نحوه عملکرد یک یا چند دارو را تغییر دهد یا بر ایمنی بیمار تأثیر بگذارد. این به توسعه دهندگان دارو کمک می کند تا تداخلات بالقوه را شناسایی کنند و تعیین کنند که آیا ارزیابی ها یا اقدامات احتیاطی بیشتری لازم است یا خیر.
ارزیابی تداخل دارو-دارو (DDI) در شرایط آزمایشگاهی، به جای آزمایش مستقیم انسانی، از آزمایشهای آزمایشگاهی استفاده میکند تا تعیین کند آیا ممکن است یک دارو با سایر داروها تداخل داشته باشد یا خیر. نتایج به تعیین اینکه آیا توسعه می تواند بدون ارزیابی بیشتر DDI ها ادامه یابد یا اینکه آیا مدل سازی یا مطالعات بالینی اضافی مورد نیاز است، کمک می کند.
ICH M12 یک دستورالعمل بینالمللی است که توسط شورای بینالمللی هماهنگی تهیه شده است که توصیههای ثابتی را برای ارزیابی تداخلات دارویی فارماکوکینتیک (DDIs) ارائه میکند، جایی که یک دارو بر مقدار داروی دیگر در بدن تأثیر میگذارد. این مقاله با ارزیابیهای آزمایشگاهی و بالینی از تداخلات مربوط به آنزیمهای متابولیزهکننده دارو و ناقلها و تفسیر و گزارش نتایج میپردازد. با هماهنگ کردن توصیهها در سراسر مناطق نظارتی، به توسعهدهندگان دارو رویکرد منسجمتری برای ارزیابی DDI میدهد.
ارزیابیهای تداخل دارو-دارو (DDI) آنزیمهای متابولیزهکننده دارو را که به تجزیه داروها و انتقالدهندههایی که داروها را به داخل و خارج سلولها منتقل میکنند، ارزیابی میکند. آنزیمهای کلیدی شامل خانوادههای CYP و UGT میشوند، در حالی که حملکنندههای ارزیابی شده معمولاً شامل P-gp، BCRP، OATPs، OATs، OCT2، MATE1 و MATE2-K هستند.
مطالعات تداخل دارو و دارو (DDI) در شرایط آزمایشگاهی نشان میدهد که چگونه داروی آزمایشی با آنزیمهایی که داروها را تجزیه میکنند و ناقلهایی که داروها را به داخل و خارج سلولها منتقل میکنند، تعامل میکند. محققان این یافتهها را در رابطه با غلظتهای دارویی مورد انتظار در انسان تفسیر کردند تا تعیین کنند که آیا یک تداخل میتواند به طور قابل توجهی قرار گرفتن در معرض دارو را تغییر دهد. نتایج ممکن است خطر DDI بالینی قابل توجهی را رد کند یا نشان دهد که مدل سازی یا مطالعات بالینی DDI مورد نیاز است.
بله، در برخی موارد. ارزیابی تداخل دارو-دارو (DDI) در شرایط آزمایشگاهی میتواند خطر یک تداخل بالینی مرتبط را رد کند و نیاز به مطالعه اختصاصی بالینی DDI را از بین ببرد. در موارد دیگر، نتایج آزمایشگاهی همراه با مدلسازی فارماکوکینتیک مبتنی بر فیزیولوژیک (PBPK) و دادههای بالینی موجود ممکن است شواهد کافی مبنی بر غیرضروری مطالعه بالینی DDI ارائه دهد. با این حال، اگر یافتهها نشان میدهد که تعامل بالینی بالقوه یا عدم قطعیت باقی است، مطالعه DDI بالینی ممکن است همچنان ضروری باشد.
کارشناسان فارماکولوژی بالینی Allucent به حامیان مالی کمک میکنند تا دادههای تداخل دارو-دارو غیر بالینی (DDI) را برای ارزیابی پتانسیل بالینی DDI و ارائه راهنمایی استراتژیک در مورد اینکه آیا ارزیابی بیشتر از طریق مدلسازی یا مطالعات بالینی DDI مورد نیاز است، ارائه دهند. این حمایت به حامیان مالی کمک می کند تا در نقاط کلیدی توسعه دارو تصمیمات آگاهانه بگیرند.


