اصطلاح «مه جنگ» بیانگر هرج و مرج و عدم اطمینان میدان جنگ است. اغلب افراد فقط در پس زمینه می توانند آنچه را که در اطرافشان اتفاق می افتد درک کنند.
اکنون، شفافیت بیشتر در مورد جنگ عراق در قالب کتاب جدیدی توسط راجر پیترسون، دانشمند علوم سیاسی MIT که به عملیات میدان جنگ، پویایی سیاسی و تأثیر بلندمدت جنگ می پردازد، به دست آمده است. ایالات متحده جنگ عراق را در سال 2003 آغاز کرد و در سال 2011 به طور رسمی به آن پایان داد، اما پترسن وضعیت امروز عراق را تحلیل می‌کند و در نظر دارد که آینده این کشور چه خواهد بود.
پترسون پس از یک دهه تحقیق، چهار عامل کلیدی را برای درک وضعیت عراق شناسایی کرده است. اول، تهاجم ایالات متحده باعث ایجاد هرج و مرج و عدم شفافیت در مورد سلسله مراتب در میان گروه های شیعه، سنی و کرد شد. دوم، با توجه به این شرایط، سازمان‌هایی متشکل از ترکیبی از شبه‌نظامیان، گروه‌های سیاسی و گروه‌های مذهبی به میدان آمدند و عناصر دولت جدیدی را که ایالات متحده در صدد ایجاد آن بود، تسخیر کردند. سوم، در حدود سال 2018، گروه های شیعه مسلط شدند و سلسله مراتبی را ایجاد کردند و با این تسلط، خشونت فرقه ای کاهش یافت. سرانجام، سازمان‌های ترکیبی که سال‌ها پیش ایجاد شده‌اند، اکنون به شدت در کشور عراق ادغام شده‌اند.
پترسن همچنین معتقد است که دو چیز در مورد جنگ عراق به طور کامل مورد توجه قرار نگرفته است. یکی میزان تغییر استراتژی ایالات متحده در طول زمان در پاسخ به شرایط در حال تغییر است.
پیترسن می گوید: «این یک جنگ نبود. «این جنگ‌ها بسیار متفاوت بودند. ما حداقل پنج استراتژی از طرف ایالات متحده داشتیم.
و در حالی که هدف بسیاری از مقامات آمریکایی ایجاد یک دموکراسی کارآمد در عراق بود، جناح‌گرایی شدید جامعه عراق منجر به درگیری‌های نظامی بیشتر بین و بین گروه‌های مذهبی و قومی شد. بنابراین، استراتژی نظامی ایالات متحده با توسعه این درگیری چند وجهی تغییر کرد.
پیترسن می‌گوید: «آنچه واقعاً در عراق اتفاق افتاد و ایالات متحده و غربی‌ها در آغاز آن را درک نکردند، این بود که این موضوع تا چه اندازه به مبارزه برای برتری در میان شیعیان، سنی‌ها و کردها تبدیل می‌شد». «ایالات متحده فکر می‌کرد که می‌خواهد کشوری بسازد و دولت به جامعه فشار می‌آورد و نفوذ می‌کند. اما جامعه شبه نظامی ایجاد کرد و دولت را به دست گرفت.
پیترسن اضافه می کند که تلاش برای ساختن یک کشور با عملکرد خوب در عراق یا هر جای دیگر باید با این عامل مقابله کند. اکثر مردم به صورت گروهی فکر می کنند. آنها بر اساس سلسله مراتب گروهی فکر می کنند و زمانی انگیزه پیدا می کنند که احساس کنند گروه خود در جایگاه مناسبی در سلسله مراتب نیست. این احساس کینه است. من فکر می کنم این فقط طبیعت انسان است.
کتاب پترسن، “مرگ، سلطه و دولت سازی: ایالات متحده در عراق و آینده مداخله نظامی آمریکاامروز توسط انتشارات دانشگاه آکسفورد منتشر شده است. پترسن استاد علوم سیاسی آرتور و روث اسلون در MIT و عضو برنامه مطالعات امنیتی مستقر در مرکز مطالعات بین المللی MIT است.
بررسی میدانی
پترسون سال‌ها با افرادی مصاحبه کرد که در طول جنگ در عراق حضور داشتند، از پرسنل نظامی ایالات متحده گرفته تا شورشیان سابق و شهروندان عادی عراقی، در حالی که داده‌های مربوط به درگیری را به تفصیل تجزیه و تحلیل می‌کرد.
او می گوید: «من واقعاً تا شش یا هفت سال از این روش به هیچ نتیجه ای در مورد عراق نرسیدم.
در نهایت، یک واقعیت اساسی در مورد کشور تأثیر زیادی بر مسیر جنگ داشت. مسلمانان سنی عراق حدود 20 درصد یا کمتر از جمعیت این کشور را تشکیل می دهند، اما قبل از اقدام نظامی ایالات متحده، از نظر سیاسی مسلط بودند. پس از سرنگونی دیکتاتور سابق صدام حسین توسط ایالات متحده، این فرصت را برای اکثریت شیعه ایجاد کرد تا قدرت بیشتری را در دست بگیرند.
پترسن می‌گوید: «ایالات متحده می‌گفت: «ما دموکراسی خواهیم داشت و به صورت فردی فکر می‌کنیم»، اما اوضاع به این شکل پیش نرفت. «روش کار این بود که طی سال‌ها سازمان‌های شیعی به نیروی مسلط تبدیل شدند. سنی‌ها و کردها در حال حاضر عمدتاً در این کشور تحت سلطه شیعیان تحت سلطه قرار دارند. شیعیان نیز در سازماندهی خشونت نسبت به سنی ها امتیازاتی داشتند و اکثریت هستند. آنها قرار بود برنده شوند.»
همانطور که پترسن در کتاب توضیح می دهد، واحد مرکزی قدرت به شبه نظامیان سیاسی بر اساس هویت قومی و مذهبی تبدیل شد. یکی از شبه نظامیان شیعه، سازمان بدر، سال ها در ایران به صورت حرفه ای آموزش دیده است. مقتدی صدر، رهبر محلی عراق می تواند از میان 2 میلیون نفر ساکن در محله فقیرنشین شهر صدر، مبارزان شیعه را به خدمت بگیرد. و هیچ شبه نظامی سیاسی نمی خواست از یک دولت قوی چند قومی حمایت کند.
پیترسن می‌گوید: «آنها آن وضعیت ضعیف‌تر را دوست داشتند. “ایالات متحده می خواست یک کشور جدید عراق بسازد، اما کاری که ما انجام دادیم این بود که شرایطی را ایجاد کنیم که در آن شبه نظامیان متعدد و بزرگ شیعه با یکدیگر معامله کنند.”
کاپیتان جنگ
به نوبه خود، این پویایی ها به این معنی بود که ایالات متحده باید استراتژی های نظامی خود را به طور مکرر تغییر دهد، گاهی اوقات به روش های سطح بالا. پنج استراتژی که پترسن شناسایی می کند عبارتند از: واضح، نگه دارید، ساخت (CHB). سر بریدن؛ بسیج جامعه؛ یکسان سازی؛ و به راه انداختن جنگ
پیترسن می گوید: «جنگ در طرف ایالات متحده به شدت غیرمتمرکز بود. کاپیتان‌های جنگ، که معمولاً حدود 140 تا 150 سرباز را فرماندهی می‌کردند، در نحوه‌ی انتخاب جنگ، عرض جغرافیایی نسبتاً وسیعی داشتند.
پیترسن می افزاید: «این جنگ از بسیاری جهات یک جنگ کاپیتانی بود.
این نکته در یک فصل به شدت تأکید شده است، “کاپیتان رایت به بغداد می رود”، که با همکاری سرهنگ تیموتی رایت دکترای ’18، که پایان نامه علوم سیاسی خود را بر اساس تجربه و فرماندهی شرکت در دوره رشد نوشت، پایان نامه علوم سیاسی خود را در MIT نوشت.
پترسن می‌گوید، همانطور که پترسن همچنین اشاره می‌کند، با تکیه بر داده‌های دولتی، ایالات متحده نیز در برخی مواقع، به‌ویژه قبل از سال 2006 و پس از سال 2008، توانسته است به طور کاملاً مؤثری خشونت را سرکوب کند.
با این حال همه اینها یک معما ایجاد می کند. اگر تلاش برای ایجاد یک کشور جدید در عراق همیشه به افزایش قدرت شیعیان منجر می شد، آیا واقعاً ایالات متحده می توانست کار متفاوتی انجام دهد؟
پیترسن می گوید: «این یک سوال میلیون دلاری است.
پیترسون خاطرنشان می کند که شاید بهترین راه برای درگیر شدن با این موضوع، درک اهمیت مطالعه چگونگی تصرف قدرت توسط گروه های جناحی از طریق استفاده از خشونت و چگونگی ظهور آن در جامعه باشد. این یک سوال کلیدی است که در سراسر کار پترسن وجود دارد و او اشاره می کند که اغلب توسط دانشجویانش در برنامه مطالعات امنیتی MIT مورد مطالعه قرار گرفته است.
«مرگ، سلطه و دولت سازی» مورد تحسین محققان سیاست خارجی قرار گرفته است. پل استانیلند، دانشمند علوم سیاسی در دانشگاه شیکاگو، گفت که این کار ترکیبی از “خلاقیت فکری با توجه دقیق به پویایی های موجود در زمین” است و “یک گزارش قانع کننده در سطح کلان از سیاست رقابت گروهی در عراق است.” خواندن این کتاب برای هر کسی که به جنگ داخلی، سیاست خارجی ایالات متحده، یا سیاست ملت سازی اجباری علاقه دارد، ضروری است.
پترسن، به نوبه خود، اعتراف می کند که از زمانی که یک تفنگدار دریایی خدمت در عراق پیشاپیش دست نوشته را خوانده و برایش جالب بوده، خوشحال بوده است.
پترسن می‌گوید: «او گفت: «خیلی خوب است، و این طوری نیست که ما درباره آن فکر می‌کنیم». این بزرگترین تمجید من است، اینکه از یک تمرین‌کننده بگویم که او را به فکر وادار می‌کند. اگر بتوانم چنین واکنشی داشته باشم، خوشحال خواهم شد.»
